Kurulumuzun Dinamikleri

Hesap Uzmanları Kurulu, 29 Mayıs 1945 tarihinde özel bir Yasa ile kurulmuştur.

İçinde bulunduğumuz Mayıs ayında, Hesap Uzmanları Kurulu'nun altmışıncı kuruluş yılı kutlanacaktır.

Genç Cumhuriyetimizin sekseniki yıllık geçmişi olduğu düşünülecek olursa, altmış yıl hiç de azımsanacak bir süre sayılmaz. Yıllar, geçmiş olan zaman, eskilik-yenilik gibi kavramlar, önemli olmakla beraber bunun içeriği, sığdırılan faaliyetler de aynı derecede önem taşımaktadır. Bir kuruluş düşünelim ki, yüz yıllık geçmişi vardır. Fakat topluma sağladığı bir hasıla yoktur, kendisini öne çıkaracak bir varlık gösterememiştir. Bu durumda yılların veya yıllanmış olmanın önemi ne olabilir? Toplumun belleğinden silinir gider.

Cumhuriyetin kuruluşu, ekonomik mali yapısı; Hesap Uzmanları Kurulu'nun kuruluşuna denk gelen ekonomik ve mali olaylardan söz etmek istemiyorum. Bu konular az veya çok daha önce ele alınan anma yazılarında belirtilmiştir. Ben bu yazımda Kurulun geçmiş dönem faaliyetlerinden önemli gördüğüm bir iki konu üzerinde duracağım.

Vergi ödeme Anayasal bir zorunluluktur. Herkes kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi, vergi almak, vergi salmak, tahsil etmek vb. devlet gücünün önemli bir bölümünü oluşturur. Sosyal bir olgudur. Bütün toplumu sarar. Her yurttaşı az veya çok şu veya bu şekilde ilgilendirir. Kurulumuz, toplumu sarmış olan bu sosyal olgunun içinde ve onun vazgeçilmez bir parçasıdır. Vücudu saran kan damarlarını yöneten organların görevi ne ise, Kurulumuzun vergicilik sistemi içindeki görevi de aynıdır.

İkinci Paylaşım Savaşı'nın ardından, ülkemizin mali zorluklar içinde bulunduğu bir dönemde kurulmuş olan Kurulumuz, pek az örgüte kısmet olmuş bir gelişme göstererek bugünkü üstün seviyesine gelmiş bulunmaktadır. Bu duruma gelinmesi bir kişi veya grubun çabası sonucu değildir. Bu durum mensuplarımızın teker teker alın teri, göz nuru, yetenek ve birikimlerini ortaya koymaları sonucu oluşmuştur. Bu zaman, mekân ve insan faktörlerinin iyi bir şekilde uyumlaştırılmasıdır.

Kurumları oluşturan bireyler, kendilerine sağlanmış olan uygun ortamlarda, belli bir bilgi birikimi oluştururlar, varlık gösterirler, işte bunu biz yaptık, bu bizim eserimizdir diyebilirler. Topluma bunu benimsetirler. Oluşan bu birikimler, kurumları ileriye götüren dinamiklerdir. Bu yazıda bu dinamiklerden kendi gözlemlerimden çıkardığım, içinde benim katkımın da bulunduğu, birkaç tanesinden söz etmek istiyorum.

Bunlardan önemli gördüğüm ilki, uyandırdığı tesirler bakımından "Vergi Dünyası" dergisinin yayın hayatına girmesidir.

Uygulamacılar, bürokratlar ve akademisyenler tarafından benimsenen Vergi Dünyası dergimiz başta çok az amatör fakat idealist bir topluluk tarafından yayımlanmaya başlanmıştır. Bu işin öncüsü, savunucusu, fikir babası ben, Veysi Seviğ, Bülent Soylan ve Mehmet Ali Akay idi. Ben ve bu işe gönüllü, küçük idealist bir grup, mesleki bir dergi çıkarmaya karar verdik. Bu işe gönül verenlerin ve dernek yönetiminin, girişimin de, ticari bir amacı olmadı. Tek amaç birikimi paylaşmak ve bilgiyi değerlendirmekti. O dönemlerde piyasada birikimini paylaşan, uygulamacılara yol gösteren böyle bir dergi yoktu. Sevgili arkadaşlarım böyle bir dergiyi çıkarmanın lehinde ve aleyhinde çok konuştular. Yalnız hiç kimse dergimiz çıkmasın demedi. Eleştiriler detaydı, zamanla aşıldı.

Dergimizin ilk sayısı sessiz sedasız, reklamsız sade bir şekilde çıktı. Bizler çocuklarına yeni kavuşmuş ebeveynler gibi şendik. İlk sayısı üç bin adet basıldı. Bu o dönem için çok iyi bir sayı idi. İkinci, üçüncü ve devamı sayılarda baskı adedi devamlı artış gösterdi. Öyle durumlar oldu ki ilk sayılarının ikinci, üçüncü baskıları yapıldı. Sonuçta ilk adımı atmak bizim için bir zor, fakat başarıyı yakalamak kolay oldu.

Kurul, birikimini kamuoyuna aktarmada bir yayın köprüsü kurmuş oldu. Kurulumuz mensupları, dernekleri yolu ile bir kültür hizmeti başlattılar. Okul kurduk. Öncü olduk. Bu tür dergiler bizden sonra piyasada boy göstermeye başladı. Dergimiz bugün bütün meslek mensuplarının, uygulamacıların kabul ettiği bir yayın hüviyetini kazanmış bulunmaktadır. Biz başlattık, yeni nesiller dahi iyiye götürmektedirler. Emeği geçenlerin hepsini canı gönülden kutluyor ve başarılarının devamını diliyorum.

Sözü Kurul dinamiklerinden açınca, Kurul Danışma Komisyonu'ndan söz etmemek olmaz.

Bilginin belli yerlerde toplanarak, bunun toplumla paylaşılmasının sürdürüldüğü ender yerlerden birisi de Hesap Uzmanları Danışma Komisyonu'dur. Burada bireysel bilgiler kurumsallaştırılmaktadır.

Vergi hukukunun kaynakları denilince aklımıza, Anayasa, Yasalar, Kanun Hükmünde Kararnameler, Yönetmelikler gelir. Bunları herkes bilir. Daha az kişinin bildiği fakat önemi büyük bir kaynak daha vardır ki, o da Hesap Uzmanları Kurulu Danışma Komisyonu ve kararlarıdır. Bu kuruluşu getiren, fikrini ortaya atan ve en iyi uygulayan örgüt Kurulumuzdur.

Bu kurulun vermiş olduğu kararların birçok özelliği vardır. Bu kararlarda vergiciliği, bilimselliği, uygulamayı, pratikliği bulabilirsiniz. Uygulamada yol göstericidirler. Yüksek mahkemenin kararlarına da kaynaklık yaparlar, jurisprudens'dırlar.

Komisyonun hazırlık safhasında iki tür Hesap Uzman görev alır. Genç kuşaklar için komisyonda görevlendirilmek onurlu bir hizmettir. Bu, hem kişisel eğitim hem de üstatlarımızla yakın ilişki içinde olmanın fırsatını verir. Toplantılar, kararlar, tartışmalar, bilgiye giden yolun kilometre taşlarını oluştururlar. Sol koltuğunun altında dosyalar, sağ elinde sabit kurşun kalemle Nusret Kesler üstadımızın koridorlarda görünmesi, komisyon toplantısının yapılacağının habercisiydi.

Şunu da belirtmekte yarar var. Konunun Komisyona gelmesinden, kararın çıkmasına ve yayımlanmasına kadar geçen sürede çalışmalar uygulayıcılar tarafından yakından takip edilirdi. Kararlar ve gerekçeleri daima ilgili çevrelerde kabul görmüştür.

Ben altmışbeş yıllık ömrümün, kırkı aşkın yılını Kurul'da geçirdim. İki konu üzerinde sadece satır başları ile durmak istedim. Amacım, Kurulumuzu zenginleştiren ona bürokrasi içinde bir dinamizm veren ve onu diğer kurumlardan ayıran önemli özelliklerden bir, ikisine parmak basmaktır. Gelişme, büyüme ve ilerleme gibi olguları ancak o kurumun mensupları belirler. Yazımda bunlara yeni bir bakış açısı getirmeye çalıştım. Topluluğumuza, gelecek yıllarda da kucaklaşmak dileğiyle, nice nice mutlu yıllar dilerim.