Kayıtdışı Ekonomi ile Mücadelede Hesap Uzmanları Kurulu

1950 Reformuyla oluşturulan çağdaş vergi sisteminin hazırlığı aşamasında, vergiciliğin en önemli fonksiyonu kabul edilen vergi denetimiyle uğraşmak üzere; ekonomik hayatı, işletme özelliklerini ve vergi denetim tekniklerini bilen, aynı zamanda mali otoriteyi tarafsızlıkla temsil edecek bir vergi denetim organı oluşturmak amacıyla 29.05.1945 tarihinde Hesap Uzmanları Kurulu kurulmuştur. Hesap Uzmanları, 60 yıllık tarihi içerisinde aşağıda sıralayacağımız özellikleri ile temayüz etmiştir.

- Görevlerini bilgi ve ehliyetle yaparlar,

- Mesleklerini icra ederken kanunların ve vicdanlarının sesini dinleyerek adil, tarafsız ve tüm mükelleflere eşit şekilde davranırlar,

- İnceleme ve denetimlerinde cezalandırma kaygılarından uzak, eğitici ve öğretici yaklaşım içerisindedirler,

- Bilgiyi, ahlaklı olmayı, dürüstlüğü ve tarafsızlığı bir erdem olarak değil ' olmazsa olmaz ' temel nitelik olarak sahiplenirler,

- Çağın gerektirdiği teknolojik değişimlere uyum sağlar, yeniliklere ve sürekli gelişmeye açıktırlar,

- Mesleklerinde hukukun üstünlüğü ve adalet ilkelerini kendilerine temel düstur edinmişlerdir,

- Usta-çırak ilişkisi içerisinde deneyim ve birikimlerini bir sonraki kuşağa aktararak kurumsal kültürün sürekliliğine inanırlar,

- Hesap Uzmanı aydındır; ülkesinde ve dünyadaki ekonomik ve sosyal gelişmeleri yakından takip eder, kendisine ve memleket değerlerine yabancılaşmadan ülkesine ve çağına karşı sorumlu hissederler,

- Kendilerine verilen kurum kültürüne dayanarak büyük bir şevk ve sorumluluk içinde çalışırlar.

Hesap Uzmanları tüm bu özellikleri nedeniyle mükellef-kamu idaresi ilişkisinde güveni ve güvenirliği sağlamışlar ve tüm çevrelerin haklı övgülerini kazanmışlardır. Bu nedenle, gerek kayıtdışı ekonomi ile mücadele, gerekse sağlıklı bir mali yapının oluşturulması ve sürdürülmesinde Hesap Uzmanları Kurulu'nun varlığını ülkemiz açısından her zaman bir güvence ve fırsat olarak telakki etmekteyiz.

Kayıtdışı ekonomiyle mücadele vergi denetimi ile yakından ilişkilidir, yada vergi denetimi doğası gereği kayıtdışılığı kendisine hedef seçer. Türk vergi sistemi beyan esasına dayanmaktadır. Beyanların doğruluğunu ve eksiksiz olarak ödenmesini sağlayan idari fonksiyon vergi denetiminde toplanmaktadır. Vergi denetimi, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve düzeltmek amacıyla yapılır. Bu denetimin, mükellef ve vergiyi doğuran işlemle ilgili araştırma, hata ve noksanlıkların tespit edilmesi ve nihayet düzeltilmesi fonksiyonun yanısıra, vergi ödememeyi yani kayıtdışılığın oluşmasını önleyici fonksiyonu da bulunmaktadır. Vergi denetiminin temel amacı kişileri yasalara uygun davranmaya yöneltmektir.

Ekonomik, sosyal, idari, kültürel, tarihsel ve bireysel bir dizi değişkene bağlı olarak ortaya çıkan kayıtdışı ekonomi, yarattığı sonuçlar itibariyle de ekonomik ve sosyal pek çok tahribata sebebiyet vermektedir. Vergi kaybı, haksız rekabet, haksız kazanç, ticari ve mesleki etik kuralların aşınması ve nihayet bireysel ve toplumsal değerlerin erozyona uğraması bu tahribatın başlıca örnekleri olmaktadır. Kayıtdışı ekonomi; hukuk dışılık, kural dışılıktır. Ancak, bu olgu ile mücadele, hukuk kuralları içinde, adalet ilkeleri ışığında ve topyekun tüm kesimlerin katılımı ile gerçekleştirilmelidir

Tabiidir ki kayıtdışı ekonomi ile mücadelenin sadece vergi temelli olması düşünülemez. Vergiden güvenliğe, eğitimden çalışma hayatına kadar bir çok kamu idari birimlerine, sivil toplum örgütlerinden ekonomik birimlere ve hatta tek tek bireylere kadar, uzlaşı içerisinde, geniş ve ortak paydalı bir cepheyi içine alması gerekliliktir.

Bu meyanda İstanbul Defterdarlığı ile meslek odaları, baro ve birliklerin yönetici ve temsilcilerinin katılımıyla ortak platformlar yaratılmakta ve vergi beyanlarının düşüklüğünden yola çıkılarak; beyanların gerçeğe dönüştürülmesi için " ne yapmalı , nasıl yapmalı " sorusuna hep birlikte cevaplar aranılmakta, mevcut vergi sistemi içerisinde yapılabilirliği olan ve kısa/orta dönemde sonuç alınabilecek çözümler üretilmektedir. Temeli vergi esaslı olmakla birlikte, yıllardır söylenegelen ' kayıtdışı ekonomi ile mücadele' söyleminin hem geniş tabanlı katılımla hem de mutabakat içerisinde pratiğe geçirilmesi açısından, platform, ayrıca önem arz etmektedir.

Diğer taraftan tek tek vergisel olayları ve mükellefleri takip eden yöntemler yanında, sistemin bünyesinde kanuni vergi güvenlik müesseselerinin de bulunması yada ihdas edilmesi kayıtdışı ekonomi ile mücadelede ehemmiyet taşımaktadır.

Hesap Uzmanları, şimdiye kadar olduğu gibi bundan sonra da, başta kayıtdışı ekonomi ile mücadele olmak üzere kendine yüklenen diğer fonksiyonların ifasında etkinliğini devam ettirecektir.