Hesap Uzmanları Kurulu 57 Yaşında (*)

Cumhuriyetin sosyal ve ekonomik yaşamında meydana gelen gelişmeler sonucunda, Devletin artan finansman ihtiyacının var olan vergi sistemi ile karşılanamayacağı 1930’lu yılların sonlarından itibaren ortaya çıkmıştır. Daha sonra 1940’lı yıllarda, dönemin hükümetince, iktisadi işletmeleri vergileyen ve beyan esasına dayalı modern bir vergi sistemi ihdası gereği netleşmiştir. İşte bu dönemde beyan esasına dayalı Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunları ile Vergi Usul Kanunu’nun hazırlık çalışmaları Maliye Bakanlığı’nca yürütülürken, söz konusu Kanunların yürürlüğe konulmasından önce, bu yeni ve modern vergi düzenini kurmak, işler hale getirmek, halka benimsetmek ve özellikle modern teknikleri kullanarak denetlemek üzere güçlü ve uzmanlık alanı vergi olan bir kadro oluşturma gereği doğmuştur.

Bu noktadan hareketle, sanayi ve ticaret kesiminin özellikleriyle modern denetim tekniklerini bilen, mali otoriteyi tam tarafsızlık ve dürüstlükle temsil edecek Batı’daki örneklerine uygun bir denetim teşkilatının kurulmasına karar verilmesi üzerine; 4709 sayılı Yasa ile 29 Mayıs 1945 tarihinde Hesap Uzmanları Kurulu kurulmuştur.

Ülkemizde kariyer ve liyakat sistemine önem veren ender kurumlardan olan Hesap Uzmanları Kurulu, mensuplarını üç aşamalı yarışma sınavı ile seçmekte, daha sonra 3 yıllık sıkı bir teorik ve uygulamalı meslek içi eğitimden geçirmekte. Bu sürecin sonunda ise iki aşamalı bir yeterlik sınavı yapılmaktadır. Bu sınavı başarı ile geçenler ise üçlü kararname ile Hesap Uzmanı olarak atanmaktadır.

Hesap Uzmanları Kurulu’nun uzmanlık alanı kamu maliyesinin temel sorunu olan vergidir. Kurul 1945 yılından beri bu alanda verdiği uğraşılar sonucu edindiği bilgi birikimi ve deneyimiyle kamunun önemli bir denetim, araştırma ve danışma kurumu kimliğine kavuşmuştur. Bu konumu nedeniyle, ülkemizde vergi hukuku, vergi yönetimi, denetim ve incelemeleri konularındaki gelişmelere öncülük etmekte, vergi sistem ve tekniği, muhasebe, mali tablolar, işletme denetim ve bütçelemesiyle ilgili teorik alt yapının gelişmesi ve uygulama kalitesinin artırılması ve aynı zamanda kamusal bilgi düzeyinin yükseltilmesi amacıyla mensuplarının bu alandaki bilimsel çalışmalarını kamunun hizmetine sunmaktadır.

Kamuoyunun yakından takip ettiği ve özel ilgi duyduğu son yılların pek çok ünlü vergi kaçakçılığı ve kayıtdışı ekonomik ve vergisel incelemeler, Hesap Uzmanları Kurulu tarafından yapılmaktadır. Temiz bir toplum idealine ulaşmakta Hesap Uzmanları Kurulu ve mensuplarının halen yapmaları gereken pek çok iş olduğu inancındayım. Zira artık kayıtdışılık ve haksız rekabet ortamında yaşanılamayacağı ve vergisiz ekonominin yürümeyeceği anlaşılmış olmalı. Bu nedenle dürüstlüğün bir erdem sayıldığı ülkemizde, dürüstlük ve tarafsızlığı bir erdemden öte var olması zorunlu bir veri kabul eden Hesap Uzmanları Kurulu gibi kurumlara ihtiyacın her geçen gün arttığı ortadadır.

Bu ortam ve şartlarda yetişen Hesap Uzmanları bu gün kamuda ve pek çok özel sektör kuruluşunda görev üstlenmişlerdir. Bu yönüyle Hesap Uzmanları Kurulu, hem kamu hem de özel sektör kuruluşlarının yönetim kademelerine mali yönetici yetiştiren bir okul niteliği kazanmış ve ülkemizde saygın bir yer edinmiştir.

Kamu personel rejimi ve ücret politikasının olumsuz etkilerinin en çok hissedildiği kurumların başında Hesap Uzmanları Kurulu gelmekte. Zira piyasada emeğinin alternatif fiyatı olan ve bu fiyat ile kamuda aldığı ücret arasındaki skala her gün biraz daha açılan Hesap Uzmanlarını kamuda tutmak güç hale gelmiştir. Oysa sadece yukarıdaki açıklamalar bu tür elemanlara olan ihtiyacın ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır.

Öte yandan 1950 yılından beri vergi sistemimiz sürekli olarak gel-gitler yaşamış ve 150’nin üzerinde yasa değişikliği yapılmış olmasına rağmen bu günkü vergi sisteminin ülkemizin ihtiyacını karşılamadığı ortada. Yani siyasilerin çok sevdiği ve aşınmış bir kavram olmasına rağmen vergi sisteminin reform ihtiyacı olduğu kesin. Bunun yanı sıra IMF ve Dünya Bankası’nın talepleri doğrultusunda gelir idaresinin ve vergi denetiminin yeniden yapılandırılması da gündeme gelmiştir. Vergi sistemi ve gelir idaresi yeniden düzenlenirken Hesap Uzmanları Kurulu’nun birikimi göz ardı edilmeksizin yeniden yapılanma gerçekleştirilmelidir.

Hesap Uzmanları, akademisyenler ve diğer denetim elemanlarıyla birlikte 3568 Sayılı Meslek Yasasına göre ruhsat almış, Serbest Muhasebeci, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin meslek içi eğitiminde görev almakta ve Yeminli Mali Müşavirlik mesleğine kalite kazandırmaktadırlar.

Bu noktadan hareketle Hesap Uzmanları Kurulu mensuplarının insan onuruna yaraşır şartlar içinde yaşamalarını sağlayacak bir ücret politikasıyla kamuda kalmalarının sağlanması; vergi sisteminin ve vergi idaresinin yeniden yapılandırılmasında mutlaka bilgi birikimleri ve deneyimlerinden yararlanmanın yolları araştırılmalıdır.

1962 yılından beri, kamuda ve özel sektörde yöneticilik, çeşitli kuruluşlarda danışmanlık, yönetim kurulu üyeliği, köşe yazarlığı yapmış olmama rağmen, beni hayata hazırlayan bilgi ve deneyimleri Hesap Uzmanları camiasında kazandım. Mensubu olmaktan onur duyduğum Uzmanları Kurulu’nun 57. kuruluş yıldönümünü kutluyorum.