Başarılı bir kamusal dış denetim birimi olduğu tartışmasız olan Hesap Uzmanları Kurulu’nun yıllık çalışma sonuçlarını hem Kurul düzeyinde, hem tek tek Uzman düzeyinde, hem de tüm denetim birimleri düzeyinde bu şekilde ayrıntılı olarak izleyip değerlendirmesi kuşkusuz boşuna değildir. Kurul’un bu güne kadar gerçekleştirdiği etkin ve etkili çalışmalarda bu analizlerin titizlikle yapılıyor olmasının ve yönetsel kararların alınmasında bu analizlerden çıkan verilerin de bilinçli olarak kullanılmasının payı büyüktür.

Kurul, çalışma disiplini sağlamak ve en yüksek verimi alabilmek için çalışmalarını planlayan, istatistik sistemi ile çalışma sonuçlarını izleyen ve “Çalışma Raporları” ile de planların ne ölçüde gerçekleştiğini analiz edip karşılaştıran bir düzen içinde faaliyetlerini sürdürmektedir. Planlamanın amacı Hesap Uzmanları’nın bir yıl içinde yapacakları vergi incelemeleri ile diğer çalışmaları önceden belirleyerek bir “Genel Çalışma Planını” ile yönlendirmek suretiyle Kurul faaliyetlerinin plan çerçevesinde sistemli bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve izlemektir.

Kurul, incelemelerin planlanması aşamasında büyük işletme esasına göre hareket etmekte ve öncelikle hedef mükellef grubu olarak incelenecek işletmelerin büyüklük sınırlarını Çalışma Planları ile belirlemektedir. Ek olarak, özel ihtisas gerektiren konular, finansal türev piyasaları, kıyı bankacılığı, özel finans kuruluşları, sigortacılık gibi araştırılmasında yarar görülen güncel uygulamalar ya da banka ve finansal kurum işlemlerinden hareketle kayıtdışı ekonominin kavranması gibi özellikli inceleme tekniklerine bağlı çalışmalar da yıllık planlarda yer almaktadır.

Hesap Uzmanları’nca yapılan vergi incelemeleri ve diğer çalışmalara ait bilgileri belli kurallar içinde toplamak, Kurul’un faaliyetlerinin gelişimini izlemek ve performansını değerlendirmek amacıyla geliştirilen özel bir istatistik sistemi sayesinde Genel Çalışma Planının ait olduğu yıl sonunda, istatistik ve çalışma raporlarına dayanılarak Kurul’un çalışma durum ve sonuçlarını gösteren “Genel Çalışma Raporu” düzenlenir. Böylece Kurul hem genel anlamda kendi yıllık performansını hem de tek tek Hesap Uzmanlarının performansını düzenli olarak izleyip değerlendirebilme olanağı bulmaktadır.

Kamusal dış denetim birimi olarak Hesap Uzmanları Kurulu’nun gerek yeni elemanların seçilip alınmasında ve yetiştirilmesinde, gerek mevcut kadrolarının sürekli eğitiminde ve en önemlisi de gerçekleştirilen denetim faaliyetleri sırasında “planlı inceleme hazırlıklarının yapılıp uygun denetim tekniklerinin kullanılmasından sonuçların raporlanmasına” kadar olan her aşamada üyelerinden beklediği ve gözettiği yerleşik denetim standartları, ülkemizdeki diğer kamusal ya da özel denetim birimleri açısından da örnek teşkil edecek hatta gerektiğinde öncülük edebilecek düzeydedir.

Denetim özünde bir doğruluk, uygunluk ve akılcılık sorgulaması olduğuna göre, yapılan denetimin kendisi de belli bir kalite seviyesini tutturmuş olmalıdır. Denetimin kalitesi, bağlı olduğu standartlarla ölçülür. Hesap Uzmanları Kurulu’nun denetim standartları “Genel Standartlar, Çalışma Standartları ve Raporlama Standartları” olarak üç başlık altında biçimlendirilmiştir. Bu standartlar, A.I.C.P.A. tarafından yayınlanan ve “genel kabul görmüş denetim standartları” olarak bilinen denetim standartları ile de uyumludur. Bu standartlar, ana başlıklar itibariyle aşağıdaki gibi özetlenebilir:

1. Genel Standartlar


1.1. Başlangıç Formasyonu ve Yetişme
1.2. Gerekli Mesleki Özeni Göstermek
1.3. Bağımsız, Tarafsız ve Nesnel Davranmak
1.4. Mesleki Sırları Saklama
1.5. Kurul İçi Davranışlar ve Temsil


2 Çalışma Standartları

2.1. İnceleme Hazırlıklarının Yapılması
2.2. Çalışmanın Planlanması ve İş Programının Hazırlanması
2.3. Ekip Çalışmalarında Gözetim İlkelerine Uyulması
2.4. Uygun Denetim Teknikleri İle Kanıtların Toplanması ve Değerlendirilmesi
2.5. İnceleme Notlarının Düzen İçinde Tutulması ve Saklanması


3. Raporlama Standartları